ماجرای معنای صفت قدیم

(انعام/ ۱۰۲)

الرّضا (علیه السلام)- اعْلَمْ عَلَّمَکَ اللَّهُ الْخَیْرَ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی قَدِیمٌ وَ الْقِدَمُ صِفَتُهُ الَّتِی دَلَّتِ الْعَاقِلَ عَلَی أَنَّهُ لَا شَیْءَ قَبْلَهُ وَ لَا شَیْءَ مَعَهُ فِی دَیْمُومِیَّتِهِ فَقَدْ بَانَ لَنَا بِإِقْرَارِ الْعَامَّهًِْ مُعْجِزَهًُْ الصِّفَهًِْ أَنَّهُ لَا شَیْءَ قَبْلَ اللَّهِ وَ لَا شَیْءَ مَعَ اللَّهِ فِی بَقَائِهِ وَ بَطَلَ قَوْلُ مَنْ زَعَمَ أَنَّهُ کَانَ قَبْلَهُ أَوْ کَانَ مَعَهُ شَیْءٌ وَ ذَلِکَ أَنَّهُ لَوْ کَانَ مَعَهُ شَیْءٌ فِی بَقَائِهِ لَمْ یَجُزْ أَنْ یَکُونَ خَالِقاً لَهُ لِأَنَّهُ لَمْ یَزَلْ مَعَهُ فَکَیْفَ یَکُونُ خَالِقاً لِمَنْ لَمْ یَزَلْ مَعَهُ وَ لَوْ کَانَ قَبْلَهُ شَیْءٌ کَانَ الْأَوَّلَ ذَلِکَ الشَّیْءُ لَا هَذَا وَ کَانَ الْأَوَّلُ أَوْلَی بِأَنْ یَکُونَ خَالِقاً لِلْأَوَّلِ.

امام رضا (علیه السلام)- خداوند خیر به تو عطا کند! که خدای تبارک و تعالی قدیم است و قدیم صفتی است که خردمند را آگاه می‌کند از اینکه چیزی پیش از او و به همراه او نبوده، و البتّه برای ما به اعتراف عموم، معجزه‌ی این وصف که چیزی پیش از خدا نبوده و چیزی با او پاینده و تا ابد باقی نیست، روشن است. و این گفته‌ی کسانی که پنداشته‌اند: پیش از او یا به همراه او چیزی بوده، باطل است. و این به خاطر آن است که اگر چیزی برای همیشه همراه او باشد، نمی‌تواند آفریننده و خالق او باشد، چون همیشه با او بوده است. و چگونه آفریننده چیزی است که همیشه با او بوده؟ و اگر پیش از او چیزی باشد، مبدأ نخست آفرینش اوست نه این، و اوّلی شایسته‌تر و سزاوارتر است که آفریننده‌ی دوّمی باشد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۵۱۴

التوحید، ص۴۱۶/ نورالثقلین